Πέμπτη, 30 Μαΐου, 2024
ΑρχικήΚΟΣΜΟΣΠΟΛΙΤΙΚΗΑποκάλυψη σοκ για το ρόλο της CIA στο πραξικόπημα του 1953 στο...

Αποκάλυψη σοκ για το ρόλο της CIA στο πραξικόπημα του 1953 στο Ιράν

-

Τρίτη, 20 Αύγουστος 2013

ΠΑΡΑΔΕΧΤΗΚΕ ΠΩΣ ΑΝΕΤΡΕΨΕ ΤΟΝ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟ

ΓΙΑΤΙ ΕΘΝΙΚΟΠΟΙΗΣΕ ΤΙΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ…

ΠΑΡΑΔΕΧΤΗΚΕ ΠΩΣ ΑΝΕΤΡΕΨΕ ΤΟΝ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟ

ΓΙΑΤΙ ΕΘΝΙΚΟΠΟΙΗΣΕ ΤΙΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ…

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ

Σαράντα επτά χρόνια μετά τα δραματικά γεγονότα που οδήγησαν στην ανατροπή της τελευταίας -μη θεοκρατικής- δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης του Ιράν, οι κυριακάτικοι New York Times αποκαλύπτουν την ανάμειξη της CIA στην υπόθεση αυτή. Ακολούθησαν 26 χρόνια απολυταρχικής διακυβέρνησης από τον υποτελή Σάχη Μοχαμέντ Ρεζά Παχλαβί και μια ισλαμική επανάσταση που άλλαξε το γεωπολιτικό χάρτη στη Μέση Ανατολή.

Στην κυριακάτικη έκδοσή τους οι New York Times δημοσιεύουν ένα πολυσέλιδο άρθρο με τίτλο: Ιστορικά μυστικά: Η CIA στο Ιράν, μέσα από το οποίο ξεδιπλώνεται η παρεμβατική πολιτική που ασκούσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες για την ανατροπή δυσάρεστων για τα συμφέροντά τους καταστάσεων στο εξωτερικό κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου.

Το άρθρο, που φέρει την υπογραφή του γνωστού δημοσιογράφου Τζέιμς Ράιζεν, βασίζεται σε ένα απόρρητο πολυσέλιδο έγγραφο της CIA, στο οποίο περιγράφεται με κάθε λεπτομέρεια το σχέδιο ανατροπής το 1953 της ιρανικής κυβέρνησης, που είχε την πρόθεση να εθνικοποιήσει τις ελεγχόμενες από τους Βρετανούς πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της χώρας.

Είναι η πρώτη φορά που διαρρέει με αυτό τον τρόπο ένα τόσο απόρρητο έγγραφο πριν ακόμα αποχαρακτηριστεί από τις αμερικανικές Αρχές. Η εφημερίδα υποστηρίζει ότι έλαβε το κείμενο μέσω του Διαδικτύου από έναν πρώην αξιωματούχο της CIA που είχε κρατήσει ένα αντίγραφο. Το κείμενο είχε συνταχθεί από έναν αρχικατάσκοπο ειδικό για περσικά θέματα, τον Ντόναλτν Ουάιλμπερ, ο οποίος πέθανε πριν από τρία χρόνια σε ηλικία 89 ετών.

Η ανατροπή της κυβέρνησης του πρωθυπουργού Μοχάμεντ Μοσαντέχ και η αντικατάστασή του από μια μαριονέτα με τις ευλογίες της δυναστείας του υποκινούμενου από τις ΗΠΑ Σάχη έμελλαν να σημαδέψουν τη χώρα κατά τα 26 χρόνια που διήρκεσε το απολυταρχικό καθεστώς του, το οποίο ανατράπηκε τελικά το 1979 από την ισλαμική επανάσταση του Αγιατολάχ Χομεϊνί. Στο κείμενο του σχεδίου ανατροπής της νόμιμης ιρανικής κυβέρνησης γίνεται εμφανές ότι η CIA θεωρούσε τον Σάχη Μοχαμέντ Ρεζά Παχλαβί αναποφάσιστο και δειλό.

Σύμφωνα με την εφημερίδα, το κείμενο του σχεδίου πραξικοπήματος με την κωδική ονομασία ΤΡ-Ajax αναφέρει ότι στόχος ήταν να διατηρηθεί ο έλεγχος της Δύσης στα πετρελαϊκά αποθέματα του Ιράν. Εκείνη την εποχή, η Βρετανία τρομοκρατημένη από τα σχέδια της κυβέρνησης της Τεχεράνης να εθνικοποιήσει την πετρελαϊκή βιομηχανία της χώρας άρχισε να επεξεργάζεται την ιδέα ενός πραξικοπήματος το 1952 και να πιέζει τις ΗΠΑ να συνεργαστούν μαζί της για την αντικατάσταση του πρωθυπουργού.

Η CIA από κοινού με τη SIS, τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες, επέλεξαν το στρατηγό Φαζλολά Ζαχεντί ως διάδοχο του πρωθυπουργού Μοσαντέχ και τον ενίσχυσαν μυστικά με 5 εκατομμύρια δολάρια. Στο σχέδιο συμμετείχαν και Ιρανοί που δούλευαν για τη CIA και είχαν παρεισφρήσει στις τάξεις του Κομμουνιστικού Κόμματος για να διοργανώνουν επιθέσεις σε θρησκευτικούς ηγέτες, προκειμένου να στρέψουν την ισλαμική κοινότητα της χώρας εναντίον της κυβέρνησης Μοσαντέχ.

Τα δραματικά γεγονότα του 1953

Το 1949, με το τέλος του Β Παγκοσμίου Πολέμου, το Ιράν άνοιξε τις ορέξεις τόσο της Δύσης όσο και της ΕΣΣΔ που εποφθαλμιούσαν τα πετρελαϊκά του αποθέματα. Τον Ιούνιο του 1950, όμως, πρωθυπουργός εκλέγεται ο στρατηγός Αλί Ραζμάρα με πρόγραμμα την εθνικοποίηση της αγγλοϊρανικής πετρελαϊκής βιομηχανίας. Ενα χρόνο αργότερα δολοφονείται κάτω από περίεργες συνθήκες και την πρωθυπουργία αναλαμβάνει ο Μ.Μοσαντέχ που εξοργίζει τους Βρετανούς, όταν ανακοινώνει την πρόθεσή του να προχωρήσει στα σχέδια εθνικοποίησης. Επειτα από συνεχείς πιέσεις του παλατιού προς τον Μοσαντέχ, η κυβέρνησή του παραιτείται τον Ιούλιο του 1952 και ο Σάχης διορίζει τον Αχμέντ Γκαβάμ στην πρωθυπουργία. Πέντε ημέρες αργότερα, όμως, κατόπιν μαζικών διαδηλώσεων αποκαθιστά τον Μοσαντέχ στην εξουσία. Το Μάιο του 1952 πράκτορες της CIA και της SIS συναντιούνται στη Λευκωσία και οριστικοποιούν το σχέδιο πραξικοπήματος.

Η αναποφασιστικότητα και η δειλία του Σάχη Παχλεβί να υπογράψει τα υπαγορευμένα από τη CIA βασιλικά διατάγματα για την απόλυση του Μοσαντέχ έφεραν τα αμερικανικά σχέδια πολύ κοντά στην κατάρρευση. Ο Παχλεβί φοβόταν ότι αν αποκαλυφθεί ο ρόλος του στη συνωμοσία θα έχανε το θρόνο του και για το λόγο αυτό δίσταζε να υπογράψει. Η CIA τότε πλησίασε τη δίδυμη αδελφή του Σάχη, πριγκίπισσα Ασράφ Παχλεβί, μέσω του Αμερικανού στρατηγού Νόρμαν Σβάρτσκοπφ -πατέρα του διοικητή της επιχείρησης Καταιγίδα της Ερήμου στον πόλεμο του Ιράκ- και της ανέθεσε να πείσει το μονάρχη να υποκύψει στις αμερικανικές πιέσεις.

Αυτός, τρέμοντας από το φόβο, υπογράφει και φεύγει για τη Βαγδάτη και από εκεί για τη Ρώμη, λίγες ημέρες πριν να πραγματοποιηθεί το πραξικόπημα στις 15 Αυγούστου του 1953. Οταν ξεκίνησε το πραξικόπημα, ο πρωθυπουργός το αντιμετώπισε με επιτυχία και ο Ζαχεντί κρύφτηκε για να αποφύγει τη σύλληψη. Τότε, η CIA με πληρωμένα δημοσιεύματα στον ιρανικό Τύπο έστρεψε την κοινή γνώμη κατά της κυβέρνησης και συνέβαλε στην επιτυχία του δεύτερου πραξικοπήματος που έφερε τον Ζαχεντί στην εξουσία.

Διαβάστε Επίσης